کاهش میل جنسی در زنان میتواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ از استرس، خستگی و مشکلات رابطه گرفته تا بیماریهای زمینهای، تغییرات هورمونی و مصرف بعضی داروها. به همین دلیل هر نوع کاهش میل جنسی با یک داروی مشخص درمان نمیشود.
فلیبانسرین (Flibanserin) که با نام تجاری Addyi نیز شناخته میشود، یک داروی خوراکی و غیرهورمونی است که برای درمان نوع مشخصی از کاهش میل جنسی در زنان به نام اختلال میل جنسی کمکار یا HSDD تجویز میشود.
برخلاف تصور رایج، فلیبانسرین یک قرص تحریککننده فوری نیست و قرار نیست چند ساعت قبل از رابطه مصرف شود. این دارو باید بهصورت منظم و تحت نظر پزشک مصرف شود و میتواند عوارض مهمی مانند سرگیجه، خوابآلودگی، افت فشار خون و غش ایجاد کند.
در ادامه این مقاله از مجله داروخانه دکتر زمانی با کاربرد فلیبانسرین، نحوه مصرف، زمان اثر، عوارض، تداخلات دارویی و مهمترین نکات مصرف آن آشنا میشویم.
قرص فلیبانسرین چیست؟
فلیبانسرین یک داروی نسخهای و غیرهورمونی است که بر بعضی پیامرسانهای عصبی مغز اثر میگذارد.
این دارو برای درمان اختلال میل جنسی کمکار اکتسابی و فراگیر (Acquired, Generalized HSDD) در برخی زنان زیر ۶۵ سال به کار میرود.
منظور از «اکتسابی» این است که فرد قبلاً مشکل قابلتوجهی در میل جنسی نداشته اما بعداً دچار کاهش میل شده است.
«فراگیر» نیز یعنی کاهش میل جنسی تنها مربوط به یک شریک، موقعیت یا نوع خاصی از فعالیت جنسی نیست.
نکته مهم این است که کاهش میل جنسی برای قرار گرفتن در تعریف HSDD نباید صرفاً ناشی از مواردی مانند:
یک بیماری جسمی
اختلال روانشناختی
عارضه یک دارو
مصرف مواد
یا مشکلات موجود در رابطه
باشد.
تشخیص این اختلال باید توسط پزشک انجام شود.
قرص فلیبانسرین برای چیست؟
مهمترین کاربرد فلیبانسرین، کمک به درمان کاهش میل جنسی در زنانی است که معیارهای HSDD اکتسابی و فراگیر را دارند.
هدف درمان میتواند شامل:
بهبود میل جنسی
کاهش ناراحتی و پریشانی ناشی از کمبود میل
کمک به بهبود علائم HSDD در افراد واجد شرایط
باشد.
فلیبانسرین برای هر نوع سردمزاجی یا کاهش میل جنسی مناسب نیست. قبل از تجویز، پزشک ممکن است علل دیگری مانند افسردگی، اضطراب، اختلال خواب، خستگی، مشکلات هورمونی، بیماریهای زمینهای یا عوارض داروهای دیگر را بررسی کند.
فلیبانسرین برای چه مواردی استفاده نمیشود؟
فلیبانسرین دارویی برای درمان مستقیم موارد زیر نیست:
ناباروری
اختلال تخمکگذاری
نامنظمی قاعدگی
خشکی واژن
درد هنگام رابطه
اختلال ارگاسم
مشکلات هورمونی
افزایش فوری تحریک جنسی
افزایش عملکرد جنسی در افراد سالم
همچنین این دارو برای مردان تأیید نشده است.
آیا فلیبانسرین همان ویاگرای زنان است؟
گاهی فلیبانسرین در فضای مجازی با عنوان «ویاگرای زنان» معرفی میشود، اما این اصطلاح میتواند گمراهکننده باشد.
مکانیسم اثر فلیبانسرین با سیلدنافیل یا تادالافیل متفاوت است.
سیلدنافیل و تادالافیل عمدتاً با تأثیر بر عروق و جریان خون عمل میکنند، درحالیکه فلیبانسرین بر مسیرهای عصبی و پیامرسانهای مغزی مرتبط با میل جنسی تأثیر میگذارد.
بنابراین فلیبانسرین:
درست قبل از رابطه مصرف نمیشود.
اثر فوری ندارد.
باعث افزایش مستقیم جریان خون اندام تناسلی نمیشود.
جایگزین مستقیم سیلدنافیل یا تادالافیل نیست.
مکانیسم اثر فلیبانسرین چگونه است؟
مکانیسم دقیق اثر فلیبانسرین در درمان HSDD هنوز بهطور کامل مشخص نشده است.
این دارو در سیستم عصبی مرکزی بر بعضی گیرندههای سروتونین اثر میگذارد و از جمله:
گیرنده 5-HT1A را تحریک میکند.
گیرنده 5-HT2A را مهار میکند.
تغییر فعالیت پیامرسانهایی مانند سروتونین، دوپامین و نورآدرنالین ممکن است در اثر فلیبانسرین بر میل و انگیزه جنسی نقش داشته باشد.
بااینحال، فلیبانسرین یک داروی هورمونی نیست و جایگزین استروژن، پروژسترون یا تستوسترون محسوب نمیشود.
قرص فلیبانسرین چند میلیگرم است؟
فرآورده شناختهشده فلیبانسرین به شکل قرص خوراکی ۱۰۰ میلیگرمی عرضه میشود.
برند Addyi نیز به شکل قرص خوراکی ۱۰۰ میلیگرمی در دسترس است.
وجود عدد ۱۰۰ روی دارو به معنای مجاز بودن تغییر خودسرانه دوز نیست و مقدار مصرف باید مطابق نسخه پزشک باشد.
نحوه مصرف قرص فلیبانسرین چگونه است؟
دوز توصیهشده معمول فلیبانسرین، ۱۰۰ میلیگرم یک بار در روز هنگام خواب است.
دارو باید هر شب و مطابق دستور پزشک مصرف شود.
مصرف فلیبانسرین در ساعات بیداری میتواند احتمال بروز عوارضی مانند:
سرگیجه
افت فشار خون
خوابآلودگی
کاهش هوشیاری
غش
را افزایش دهد.
به همین دلیل زمان خواب برای مصرف دارو انتخاب شده است.
چرا فلیبانسرین باید شب مصرف شود؟
یکی از مهمترین عوارض فلیبانسرین خوابآلودگی و کاهش هوشیاری است.
مصرف دارو هنگام خواب میتواند احتمال بروز حوادث مرتبط با این عوارض در طول روز را کاهش دهد.
پس از مصرف فلیبانسرین باید حداقل ۶ ساعت از رانندگی، کار با دستگاههای خطرناک و فعالیتهایی که به هوشیاری کامل نیاز دارند خودداری شود.
حتی بعد از این مدت نیز فرد باید تا زمانی که از تأثیر دارو بر هوشیاری خود مطمئن نشده، احتیاط کند.
قرص فلیبانسرین بعد از چند روز اثر میکند؟
فلیبانسرین دارویی با اثر فوری نیست و نباید انتظار داشت پس از مصرف اولین قرص تغییر محسوسی در میل جنسی ایجاد شود.
در افرادی که به درمان پاسخ میدهند، اثر دارو ممکن است طی چند هفته بهتدریج ظاهر شود.
پاسخ به درمان باید پس از حدود ۸ هفته مصرف منظم ارزیابی شود.
اگر پس از این مدت بهبودی قابلتوجهی ایجاد نشده باشد، بر اساس دستور رسمی دارو، درمان باید متوقف و شرایط بیمار دوباره توسط پزشک بررسی شود.
افزایش خودسرانه دوز باعث سریعتر شدن اثر دارو نمیشود و تنها خطر بروز عوارض را افزایش میدهد.
اگر مصرف فلیبانسرین را فراموش کنیم چه کنیم؟
اگر مصرف قرص هنگام خواب فراموش شد، نوبت فراموششده را رها کنید و دوز بعدی را شب بعد در زمان معمول مصرف کنید.
برای جبران نوبت فراموششده:
دوز را دیرتر در همان شب مصرف نکنید.
در ساعات بیداری روز بعد قرص نخورید.
دو قرص را همزمان مصرف نکنید.
مقدار نوبت بعدی را دو برابر نکنید.
عوارض قرص فلیبانسرین چیست؟
مانند هر داروی دیگری، فلیبانسرین نیز میتواند باعث بروز عوارض جانبی شود؛ اگرچه همه افراد این عوارض را تجربه نمیکنند.
عوارض شایع فلیبانسرین
از عوارض گزارششده میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
سرگیجه
خوابآلودگی
حالت تهوع
خستگی
بیخوابی
اضطراب
خشکی دهان
یبوست
عفونت ادراری
سینوزیت
برخی از عوارض ممکن است در اوایل درمان بیشتر احساس شوند.
در صورت شدید یا مداوم بودن علائم باید با پزشک یا داروساز مشورت شود.
عوارض جدی فلیبانسرین
یکی از مهمترین نکات ایمنی درباره این دارو، احتمال بروز افت فشار خون شدید و غش است.
عوارض جدی ممکن است شامل:
افت شدید فشار خون
غش یا از دست دادن هوشیاری
خوابآلودگی شدید
کاهش قابلتوجه سطح هوشیاری
واکنش حساسیتی شدید
تورم صورت، لب یا دهان
کهیر و خارش
دشواری تنفس یا بلع
باشد.
اگر فرد هنگام مصرف دارو احساس کند در آستانه غش قرار دارد، بهتر است فوراً دراز بکشد. ادامه علائم، بیهوشی یا مشکلات تنفسی نیازمند دریافت کمک پزشکی فوری است.
فلیبانسرین و الکل؛ آیا مصرف همزمان خطرناک است؟
بله؛ مصرف فلیبانسرین و الکل نزدیک به یکدیگر میتواند خطر افت شدید فشار خون و غش را افزایش دهد.
بر اساس اطلاعات رسمی دارو، اگر فرد یک یا دو نوشیدنی استاندارد الکلی مصرف کرده باشد باید حداقل ۲ ساعت برای مصرف فلیبانسرین هنگام خواب صبر کند.
در صورت مصرف سه نوشیدنی استاندارد یا بیشتر در همان شب، دوز فلیبانسرین آن شب باید مصرف نشود.
همچنین پس از مصرف فلیبانسرین هنگام خواب، تا روز بعد باید از مصرف الکل اجتناب شود.
آیا فلیبانسرین با گریپفروت تداخل دارد؟
گریپفروت و آب گریپفروت میتوانند فعالیت آنزیم CYP3A4 را تحت تأثیر قرار دهند و احتمال افزایش سطح فلیبانسرین در خون را بالا ببرند.
افزایش غلظت دارو میتواند خطر عوارضی مانند افت فشار خون، سرگیجه و غش را بیشتر کند.
بنابراین هنگام مصرف فلیبانسرین باید درباره مصرف گریپفروت و فرآوردههای حاوی آن با پزشک یا داروساز مشورت کرد.
تداخل دارویی فلیبانسرین
فلیبانسرین عمدتاً توسط آنزیم CYP3A4 و تا حد کمتری CYP2C19 متابولیزه میشود.
به همین دلیل بعضی داروها میتوانند سطح فلیبانسرین در خون را بهطور قابلتوجهی افزایش یا کاهش دهند.
داروهایی که میتوانند خطر عوارض فلیبانسرین را افزایش دهند
مصرف همزمان فلیبانسرین با مهارکنندههای متوسط یا قوی CYP3A4 ممنوع است؛ زیرا میتواند باعث افزایش غلظت دارو و بالا رفتن خطر افت فشار خون و غش شود.
نمونههایی از داروهای دارای تداخل مهم عبارتند از:
کتوکونازول
ایتراکونازول
پوساکونازول
فلوکونازول
کلاریترومایسین
اریترومایسین
سیپروفلوکساسین
دیلتیازم
وراپامیل
ریتوناویر
آتازاناویر
ساکویناویر
ایندیناویر
این فهرست کامل نیست.
داروهایی که خوابآلودگی را بیشتر میکنند
مصرف همزمان فلیبانسرین با داروهای مهارکننده سیستم عصبی مرکزی میتواند خوابآلودگی و کاهش هوشیاری را تشدید کند.
از جمله:
بعضی بنزودیازپینها
داروهای خوابآور
مسکنهای اپیوئیدی
دیفنهیدرامین
سایر آنتیهیستامینهای خوابآور
بعضی داروهای آرامبخش
داروهایی که ممکن است اثر فلیبانسرین را کاهش دهند
برخی القاکنندههای CYP3A4 میتوانند غلظت فلیبانسرین را کاهش دهند و اثربخشی آن را کمتر کنند، از جمله:
کاربامازپین
فنیتوئین
فنوباربیتال
ریفامپین
ریفابوتین
ریفاپنتین
گل راعی یا علف چای
مصرف همزمان این ترکیبات بدون بررسی پزشک توصیه نمیشود.
فلیبانسرین و قرص ضدبارداری
برخی داروهای ضدبارداری خوراکی ممکن است سطح فلیبانسرین را افزایش داده و احتمال عوارض جانبی را بیشتر کنند.
اگر از قرص جلوگیری از بارداری استفاده میکنید، قبل از شروع فلیبانسرین نام دقیق فرآورده را به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
چه کسانی نباید فلیبانسرین مصرف کنند؟
فلیبانسرین در بعضی شرایط نباید مصرف شود.
یکی از مهمترین موارد منع مصرف، اختلال عملکرد کبد است؛ زیرا در این شرایط مقدار دارو در بدن افزایش یافته و احتمال افت فشار و غش بیشتر میشود.
مصرف همزمان دارو با مهارکنندههای متوسط یا قوی CYP3A4 نیز ممنوع است.
همچنین این دارو برای:
مردان
کودکان و نوجوانان
افراد ۶۵ ساله و بالاتر
در محدوده کاربرد تأییدشده قرار ندارد.
افرادی که سابقه افت فشار خون، غش یا مصرف داروهای خوابآور دارند نیز باید قبل از شروع درمان به پزشک اطلاع دهند.
فلیبانسرین در بارداری
اطلاعات انسانی کافی برای تعیین قطعی ایمنی فلیبانسرین در دوران بارداری وجود ندارد.
از آنجا که کاربرد این دارو معمولاً در دوران بارداری ضرورت درمانی ندارد، در صورت بارداری، تصمیم به بارداری یا تشخیص بارداری هنگام مصرف دارو باید با پزشک مشورت شود.
فلیبانسرین در شیردهی
اطلاعات کافی درباره میزان ورود فلیبانسرین به شیر مادر وجود ندارد.
به دلیل احتمال بروز عوارض جدی برای نوزاد، مصرف Addyi در دوران شیردهی توصیه نمیشود و پزشک باید با توجه به شرایط فرد درباره ادامه درمان یا شیردهی تصمیمگیری کند.
آیا فلیبانسرین باعث چاقی میشود؟
فلیبانسرین داروی چاقکننده یا لاغرکننده نیست و تغییر وزن نیز جزء عوارض شایع آن محسوب نمیشود.
اگر هنگام درمان افزایش یا کاهش وزن قابلتوجهی ایجاد شد، بهتر است عواملی مانند:
رژیم غذایی
فعالیت بدنی
بیماریهای زمینهای
مشکلات هورمونی
سایر داروهای مصرفی
بررسی شوند.
آیا فلیبانسرین همان ویاگرای زنان است؟
گاهی فلیبانسرین با عنوان «ویاگرای زنان» معرفی میشود، اما این اصطلاح دقیق نیست. مکانیسم اثر این دارو با سیلدنافیل و تادالافیل تفاوت دارد
آیا قطع فلیبانسرین عوارض دارد؟
فلیبانسرین معمولاً باعث وابستگی جسمی یا سندرم ترک شناختهشده نمیشود.
بااینحال، با قطع دارو ممکن است اثر درمانی آن از بین برود و علائم کمبود میل جنسی دوباره ظاهر شوند.
در بعضی شرایط ممکن است پزشک قطع دارو را توصیه کند؛ از جمله:
عدم پاسخ پس از ۸ هفته
بروز افت فشار یا غش
واکنش حساسیتی
تشخیص بیماری کبدی
نیاز به مصرف داروی دارای تداخل جدی
تغییر شرایط پزشکی بیمار
قطع و شروع مجدد فلیبانسرین، بهخصوص در افرادی که داروهای دیگری مصرف میکنند، باید با نظر پزشک انجام شود.
جایگزین فلیبانسرین چیست؟
انتخاب درمان جایگزین به علت اصلی کاهش میل جنسی بستگی دارد.
گاهی درمان مناسب ممکن است شامل:
درمان خشکی یا درد واژن
بررسی و درمان افسردگی یا اضطراب
اصلاح اختلال خواب
درمان خستگی مزمن
بررسی داروهای کاهشدهنده میل جنسی
درمان بیماریهای زمینهای
مشاوره فردی یا زوجدرمانی
باشد.
داروی برملانوتاید (Bremelanotide) نیز برای HSDD در گروه مشخصی از زنان کاربرد دارد، اما نحوه مصرف، موارد منع مصرف و عوارض آن با فلیبانسرین متفاوت است.
به همین دلیل نمیتوان این دو دارو را بدون نظر پزشک جایگزین یکدیگر کرد.
شرایط نگهداری فلیبانسرین
برای نگهداری دارو:
آن را در دمای اتاق نگهداری کنید.
از گرمای زیاد و رطوبت دور نگه دارید.
دارو را در بستهبندی اصلی نگه دارید.
آن را دور از دسترس کودکان قرار دهید.
داروی تاریخگذشته را مطابق توصیه داروساز دفع کنید.
سوالات متداول درباره قرص فلیبانسرین
قرص فلیبانسرین برای چیست؟
این دارو برای درمان نوع مشخصی از اختلال میل جنسی کمکار اکتسابی و فراگیر یا HSDD در برخی زنان زیر ۶۵ سال تجویز میشود.
فلیبانسرین چند ساعت قبل از رابطه مصرف شود؟
فلیبانسرین داروی «قبل از رابطه» نیست. دوز معمول آن روزانه یکبار هنگام خواب است و اثر آن با مصرف منظم طی چند هفته ارزیابی میشود.
آیا فلیبانسرین باعث تحریک فوری میشود؟
خیر. این دارو اثر تحریککننده فوری ندارد.
فلیبانسرین بعد از چند روز اثر میکند؟
اثر آن میتواند تدریجی باشد و پاسخ به درمان معمولاً پس از چند هفته ارزیابی میشود. اگر بعد از حدود ۸ هفته بهبودی ایجاد نشود، پزشک ممکن است درمان را متوقف کند.
آیا فلیبانسرین هورمونی است؟
خیر. فلیبانسرین یک داروی غیرهورمونی است.
آیا فلیبانسرین برای مردان هم استفاده میشود؟
خیر. این دارو برای درمان HSDD در مردان تأیید نشده است.
آیا میتوان فلیبانسرین را با الکل مصرف کرد؟
مصرف نزدیک الکل و فلیبانسرین میتواند خطر افت فشار شدید و غش را افزایش دهد و باید دستورالعمل زمانی مربوط به الکل دقیقاً رعایت شود.
مهمترین عارضه قرص فلیبانسرین چیست؟
سرگیجه و خوابآلودگی از عوارض شایع هستند و افت فشار خون و غش از مهمترین عوارض جدی محسوب میشوند.
فلیبانسرین را صبح بخوریم یا شب؟
دوز معمول دارو هنگام خواب مصرف میشود.
سخن پایانی
فلیبانسرین یک داروی خوراکی و غیرهورمونی برای درمان نوع مشخصی از اختلال کاهش میل جنسی در زنان است و برخلاف برخی تبلیغات، یک قرص تحریککننده فوری یا دارویی برای مصرف پیش از رابطه محسوب نمیشود.
مصرف این دارو نیازمند ارزیابی پزشکی است؛ زیرا کاهش میل جنسی ممکن است دلایل بسیار متفاوتی داشته باشد و فلیبانسرین برای همه افراد مناسب نیست.
همچنین خطراتی مانند خوابآلودگی، افت فشار خون و غش و تداخل با بعضی داروها و الکل باعث میشود فلیبانسرین نباید بهصورت خودسرانه مصرف شود.
مطالب مجله داروخانه دکتر زمانی با هدف افزایش آگاهی عمومی منتشر میشوند و جایگزین تشخیص، تجویز یا توصیه اختصاصی پزشک و داروساز نیستند.
