اگر هنگام خرید مکمل‌های مفاصل به ترکیبات روی بسته‌بندی نگاه کرده باشید، احتمالاً نام MSM را در کنار موادی مانند گلوکوزامین و کندرویتین دیده‌اید. این ترکیب گوگرددار طی سال‌های اخیر به دلیل نقش احتمالی آن در حمایت از سلامت مفاصل، کاهش برخی علائم آرتروز و حتی ریکاوری پس از ورزش مورد توجه قرار گرفته است.
اما MSM دقیقاً چیست؟ آیا واقعاً برای درد زانو و آرتروز مفید است؟ چه مقدار باید مصرف شود و آیا مصرف آن می‌تواند عوارضی داشته باشد؟
در این مقاله از مجله داروخانه دکتر زمانی به زبان ساده و بر اساس شواهد علمی موجود، MSM را بررسی می‌کنیم.
MSM چیست؟
MSM مخفف Methylsulfonylmethane یا «متیل‌سولفونیل‌متان» است؛ یک ترکیب آلی حاوی گوگرد که مقادیر کمی از آن به‌طور طبیعی در بعضی مواد غذایی و بافت‌های زنده وجود دارد.
MSM به شکل مکمل غذایی نیز تولید می‌شود و معمولاً به صورت:
قرص
کپسول
پودر
یا در ترکیب با مکمل‌های مفاصل
در دسترس است.
وجود گوگرد در ساختار این ماده یکی از دلایلی است که پژوهشگران اثرات احتمالی آن را بر التهاب، استرس اکسیداتیو و سلامت بافت‌های بدن بررسی کرده‌اند.
MSM چگونه در بدن عمل می‌کند؟
مکانیسم دقیق تمام اثرات MSM هنوز به‌طور کامل مشخص نشده است. با این حال، مطالعات آزمایشگاهی و بالینی نشان داده‌اند که این ترکیب ممکن است بر بعضی مسیرهای مرتبط با التهاب و استرس اکسیداتیو اثر بگذارد.
به زبان ساده، اثرات احتمالی MSM شامل موارد زیر است:
کمک به تنظیم بعضی مسیرهای التهابی
تأثیر بر استرس اکسیداتیو
تأمین یک منبع حاوی گوگرد برای برخی فرایندهای بدن
با این حال، این موضوع به معنی آن نیست که MSM یک داروی ضدالتهاب یا درمان قطعی بیماری‌های مفصلی است.
مهم‌ترین فواید MSM چیست؟
بیشترین تحقیقات انجام‌شده درباره MSM مربوط به سلامت مفاصل و دردهای اسکلتی ـ عضلانی است.
۱. MSM برای درد و آرتروز زانو
یکی از مهم‌ترین کاربردهای MSM، استفاده از آن در مکمل‌های مربوط به آرتروز و سلامت مفاصل است.
در تعدادی از مطالعات بالینی، مصرف MSM در افراد مبتلا به آرتروز زانو با بهبود بعضی شاخص‌های درد یا عملکرد فیزیکی همراه بوده است.
با این حال، نتایج تحقیقات کاملاً یکسان نیست. در برخی مطالعات، میزان بهبود کوچک بوده و مشخص نیست که این تفاوت در همه بیماران از نظر بالینی محسوس باشد.
بنابراین MSM را باید یک مکمل کمکی در نظر گرفت، نه درمان اصلی آرتروز.
درمان و کنترل آرتروز ممکن است بسته به شرایط فرد شامل موارد زیر باشد:
کنترل وزن
ورزش و فیزیوتراپی
تقویت عضلات اطراف مفصل
اصلاح سبک زندگی
استفاده از داروهای تجویز‌شده توسط پزشک
و در بعضی افراد استفاده از مکمل‌ها
۲. آیا MSM التهاب را کاهش می‌دهد؟
یکی از دلایلی که MSM مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته، اثر احتمالی آن بر مسیرهای التهابی است.
مطالعات آزمایشگاهی نشان داده‌اند که MSM ممکن است بر برخی مولکول‌ها و مسیرهای مرتبط با التهاب اثر بگذارد. با این حال، اثبات یک اثر در محیط آزمایشگاه الزاماً به معنی تأثیر درمانی قطعی در انسان نیست.
در حال حاضر شواهد موجود بیشتر از این دیدگاه حمایت می‌کنند که MSM ممکن است نقش حمایتی داشته باشد.
۳. MSM و ریکاوری بعد از ورزش
ورزش شدید می‌تواند با درد عضلانی، التهاب موقت و افزایش استرس اکسیداتیو همراه باشد.
برخی پژوهش‌ها بررسی کرده‌اند که آیا MSM می‌تواند به کاهش بعضی علائم ناشی از تمرین کمک کند یا خیر.
نتایج هنوز محدود و تا حدی متفاوت هستند و نمی‌توان MSM را یک مکمل ضروری برای ریکاوری ورزشی دانست.
برای ریکاوری، عواملی مانند:
خواب کافی
دریافت پروتئین مناسب
تأمین آب و الکترولیت
تغذیه متعادل
برنامه تمرینی اصولی
اهمیت بیشتری دارند.
آیا MSM خاصیت آنتی‌اکسیدانی دارد؟
یکی دیگر از موضوعات مورد بررسی درباره MSM، تأثیر احتمالی آن بر استرس اکسیداتیو است.
استرس اکسیداتیو زمانی رخ می‌دهد که تعادل بین تولید ترکیبات اکسیدکننده و سیستم دفاع آنتی‌اکسیدانی بدن به هم بخورد.
برخی مطالعات نشان داده‌اند که MSM ممکن است بر این فرایندها اثر بگذارد، اما هنوز شواهد کافی وجود ندارد که آن را به عنوان یک مکمل آنتی‌اکسیدانی ضروری برای همه افراد توصیه کنیم.
آیا MSM برای پوست، مو و ناخن مفید است؟
به دلیل وجود گوگرد در MSM، گاهی این ماده در مکمل‌های پوست، مو و ناخن نیز استفاده می‌شود.
گوگرد در ساختار بعضی پروتئین‌های بدن نقش دارد و به همین دلیل احتمال داده شده است که MSM بتواند بر سلامت پوست یا ساختار مو و ناخن اثر بگذارد.
با این حال، شواهد علمی در این زمینه بسیار محدودتر از مطالعات مربوط به مفاصل است.
بنابراین MSM را نباید به عنوان درمان اصلی:
ریزش مو
شکنندگی ناخن
لک‌های پوستی
یا سایر بیماری‌های پوست و مو
در نظر گرفت.
آیا MSM همان غضروف‌ساز است؟
خیر.
اصطلاح «غضروف‌ساز» معمولاً به شکل عامیانه برای گروهی از مکمل‌های مفاصل استفاده می‌شود، اما MSM به تنهایی دارویی نیست که بتوان ثابت کرد غضروف آسیب‌دیده را بازسازی می‌کند.
MSM بیشتر به دلیل اثرات احتمالی آن بر درد، التهاب و عملکرد مفصل بررسی شده است.
تفاوت MSM با گلوکوزامین و کندرویتین چیست؟
این سه ماده در بسیاری از مکمل‌های مفاصل کنار یکدیگر دیده می‌شوند، اما یکسان نیستند.
ترکیب | نقش مورد بررسی |
|---|---|
MSM | ترکیب گوگرددار با اثرات احتمالی بر التهاب و استرس اکسیداتیو |
گلوکوزامین | ترکیبی مرتبط با اجزای ساختاری غضروف |
کندرویتین | یکی از اجزای طبیعی ماتریکس غضروف که در مکمل‌های مفاصل استفاده می‌شود |
وجود هر سه ترکیب در یک مکمل به معنی قطعی بودن اثر آن محصول برای درمان آرتروز نیست.
انتخاب مکمل مناسب باید بر اساس شرایط فرد، داروهای مصرفی و نظر پزشک یا داروساز انجام شود.
چه کسانی معمولاً از MSM استفاده می‌کنند؟
مکمل‌های MSM بیشتر مورد توجه این گروه‌ها هستند:
افراد دارای ناراحتی مفصلی
برخی افراد مبتلا به خشکی، درد یا ناراحتی مفاصل از مکمل‌های حاوی MSM در کنار سایر روش‌های درمانی استفاده می‌کنند.
افراد مبتلا به آرتروز
بیشترین مطالعات بالینی MSM روی افراد مبتلا به آرتروز، به‌خصوص آرتروز زانو، انجام شده است.
ورزشکاران
برخی ورزشکاران نیز با هدف حمایت از ریکاوری و کاهش ناراحتی‌های عضلانی از MSM استفاده می‌کنند، هرچند شواهد این کاربرد هنوز محدود است.
نحوه مصرف MSM چگونه است؟
MSM در مکمل‌های مختلف با دوزهای متفاوت عرضه می‌شود و نمی‌توان یک مقدار ثابت را برای همه افراد توصیه کرد.
در مطالعات انسانی، دوزهای مختلفی مورد بررسی قرار گرفته‌اند و حتی بعضی پژوهش‌های آرتروز از چند گرم MSM در روز استفاده کرده‌اند.
اما این موضوع به این معنی نیست که افراد باید همان دوزهای مطالعات تحقیقاتی را خودسرانه مصرف کنند.
مقدار مصرف مناسب باید بر اساس:
مقدار MSM موجود در مکمل
ترکیبات همراه
هدف مصرف
سن و وضعیت سلامت فرد
داروهای مصرفی
توصیه سازنده محصول
و نظر پزشک یا داروساز
تعیین شود.
بهترین زمان مصرف MSM چیست؟
زمان مصرف MSM ممکن است با توجه به نوع محصول متفاوت باشد.
در بسیاری از مکمل‌ها توصیه می‌شود فرآورده همراه غذا مصرف شود، به‌خصوص اگر فرد با مصرف مکمل دچار ناراحتی معده شود.
اگر محصول حاوی MSM همراه با گلوکوزامین، کندرویتین یا ترکیبات دیگر باشد، بهتر است دستور درج‌شده روی همان مکمل رعایت شود.
عوارض MSM چیست؟
MSM در مطالعات کوتاه‌مدت معمولاً تحمل‌پذیری مناسبی داشته است، اما مانند هر مکمل دیگری می‌تواند در بعضی افراد عوارض ایجاد کند.
عوارض گزارش‌شده ممکن است شامل موارد زیر باشد:
ناراحتی گوارشی
نفخ
دل‌درد
تهوع
تغییر در عادات گوارشی
سردرد
اگر پس از شروع مصرف MSM علائم شدید، مداوم یا غیرعادی ایجاد شد، بهتر است مصرف آن متوقف شده و با پزشک یا داروساز مشورت شود.
چه کسانی باید قبل از مصرف MSM با پزشک مشورت کنند؟
احتیاط بیشتر برای این گروه‌ها توصیه می‌شود:
زنان باردار یا شیرده
اطلاعات کافی درباره ایمنی MSM در بارداری و شیردهی وجود ندارد. بنابراین مصرف آن در این دوران بهتر است بدون نظر پزشک انجام نشود.
افراد مبتلا به بیماری‌های زمینه‌ای
افرادی که بیماری‌های مزمن دارند بهتر است پیش از شروع هر مکمل جدید با پزشک یا داروساز مشورت کنند.
افرادی که چند دارو مصرف می‌کنند
اطلاعات درباره تمام تداخلات احتمالی MSM کامل نیست؛ بنابراین افرادی که داروهای منظم مصرف می‌کنند باید پیش از شروع مکمل جدید، داروهای خود را با پزشک یا داروساز بررسی کنند.
آیا MSM می‌تواند جایگزین داروی آرتروز شود؟
خیر.
MSM جایگزین دارو، فیزیوتراپی یا درمان تجویز‌شده توسط پزشک نیست.
اگر فردی دچار:
درد شدید مفصل
تورم مداوم
محدودیت حرکتی
گرمی یا قرمزی مفصل
درد بعد از آسیب
یا درد طولانی‌مدت زانو و سایر مفاصل
باشد، باید علت اصلی مشکل بررسی شود.
آیا MSM واقعاً مؤثر است؟
پاسخ کوتاه این است:
ممکن است برای برخی افراد مفید باشد، اما شواهد علمی هنوز برای نتیجه‌گیری قطعی کافی نیست.
چند کارآزمایی بالینی در افراد مبتلا به آرتروز زانو، بهبود بعضی شاخص‌های درد و عملکرد را گزارش کرده‌اند؛ در مقابل، مرورهای علمی نیز تأکید کرده‌اند که تعداد مطالعات محدود، نمونه‌ها نسبتاً کوچک و نتایج تا حدی متفاوت هستند.
بنابراین بهتر است از عبارت‌هایی مانند «درمان قطعی درد مفاصل» یا «بازسازی غضروف» برای MSM استفاده نشود.
سوالات متداول درباره MSM
MSM برای چه چیزی خوب است؟
بیشترین تحقیقات MSM مربوط به حمایت از سلامت مفاصل، آرتروز زانو، درد و بعضی شاخص‌های التهاب و ریکاوری عضلانی است.
آیا MSM غضروف را بازسازی می‌کند؟
شواهد کافی وجود ندارد که نشان دهد MSM می‌تواند غضروف از بین‌رفته را به شکل قطعی بازسازی کند.
MSM برای زانو درد خوب است؟
برخی مطالعات در مبتلایان به آرتروز زانو کاهش نسبی درد یا بهبود عملکرد را گزارش کرده‌اند، اما نتیجه برای همه افراد یکسان نیست.
MSM را چند ماه باید مصرف کرد؟
مدت مصرف به محصول، علت استفاده و وضعیت فرد بستگی دارد. بسیاری از مطالعات بالینی حدود چند هفته تا ۱۲ هفته طول کشیده‌اند، اما این مدت را نمی‌توان بدون ارزیابی پزشکی برای همه افراد توصیه کرد.
MSM با گلوکوزامین بهتر است یا به تنهایی؟
هر دو ترکیب عملکرد متفاوتی دارند و در بعضی مکمل‌ها در کنار یکدیگر استفاده می‌شوند. هنوز نمی‌توان گفت ترکیب آنها برای همه افراد الزاماً بهتر از مصرف جداگانه است.
آیا MSM عوارض دارد؟
ممکن است در بعضی افراد باعث ناراحتی‌های گوارشی، تهوع، نفخ یا سردرد شود.
جمع‌بندی
MSM یا متیل‌سولفونیل‌متان یک ترکیب آلی حاوی گوگرد است که بیشتر به عنوان یکی از ترکیبات مکمل‌های سلامت مفاصل شناخته می‌شود.
برخی مطالعات انسانی نشان داده‌اند که MSM ممکن است در بعضی افراد مبتلا به آرتروز زانو به بهبود درد یا عملکرد مفصل کمک کند، اما شواهد فعلی هنوز آن‌قدر قوی نیست که بتوان MSM را درمان قطعی آرتروز یا درد مفاصل دانست.
در صورت ابتلا به بیماری زمینه‌ای، بارداری و شیردهی یا مصرف منظم داروها، بهتر است قبل از شروع مکمل‌های حاوی MSM با پزشک یا داروساز مشورت شود.
مجله داروخانه دکتر زمانی
مطالب این مقاله صرفاً با هدف افزایش آگاهی نوشته شده‌اند و جایگزین تشخیص و درمان پزشکی نیستند.
