ترک پاشنه پا یکی از مشکلات شایع پوستی است که اغلب بهدلیل خشکی پوست، فشار زیاد بر پاشنه و عوامل محیطی ایجاد میشود. در برخی موارد، بیماریهایی مانند دیابت، اختلالات تیروئیدی یا کمبود ویتامینها نیز در بروز یا تشدید این عارضه نقش دارند. تشخیص علت ترک پاشنه پا، گام اصلی در پیشگیری و درمان موثر آن است.
ترک پا تنها یک مشکل زیبایی نیست، بلکه در صورت عمیق شدن میتواند به شکافهایی دردناک تبدیل شود که مسیر ورود باکتریها را فراهم کرده و هنگام راه رفتن باعث ناراحتی و دردهای مزمن شود. این عارضه پوستی شایع معمولا در اثر خشکی شدید پوست، ضخیم شدن لایههای کف پا و وارد شدن فشار مداوم ایجاد میشود و در صورت بیتوجهی بهمرور تشدید میگردد.
مراقبت منظم از پا و درمان ترکهای سطحی معمولا ساده است و با رعایت یک روتین مراقبتی مناسب، استفاده از راهکارهای خانگی و بهکارگیری کرم ترک پا میتوان نرمی و لطافت پوست را بازگرداند. با این حال، در مواردی که ترکها عمیق، دردناک یا همراه با خونریزی باشند، مراجعه به پزشک و استفاده از روشهای تخصصی و پانسمانهای ترمیمکننده بهترین نتیجه را به همراه خواهد داشت.
در این مقاله، انواع روشهای درمان ترک پا، از راهکارهای خانگی تا درمانهای تخصصی، بهصورت کامل بررسی میشود.
درمان سریع ترک پا چیست؟
ترکهای کف پا با صبر و حوصله درمان میشوند. اما برای نتیجهگیری سریعتر مثلا ظرف چند شب، بهتر است رویکردی تهاجمی اما ایمن را دنبال کنید. موارد زیر در درمان فوری ترک پا تاثیر زیادی دارند:
- استفاده از کرم ترک پا یا کرم مرطوب کننده قوی (اورهدار)
- چرب کردن پاشنه قبل از خواب و پوشیدن جوراب نخی
- پرهیز از آب داغ و شستوشوی زیاد پا
- پوشیدن کفش مناسب و عدم راه رفتن با پای برهنه
- نوشیدن آب کافی
چه موقع به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر ترکها عمیق هستند، خونریزی دارند یا علائم عفونت مانند قرمزی و درد شدید مشاهده میشود، حتما به پزشک مراجعه کنید. در غیر اینصورت راهکارهای زیر برای رفع ترک پا موثر هستند.
روشهای درمان ترک پاشنه پا
پاشنه پا وزن بدن را تحمل میکند و پوست آن بیشترین آسیب را میبیند و دچار خشکی و سفتی میشود. برای درمان ترکخوردگی پاشنه پا معمولا استفاده از کرمهای حاوی سالیسیلیک اسید و اوره بالای 20 درصد تاثیر چشمگیری دارد. این محصولات کمک میکند پوستهای ضخیم و سفتشده حل شوند. پوشیدن جورابهای ژلهای محافظ پا نیز روند بهبودی را تسریع میکند.
در صورت وجود التهاب یا عفونت حتما به پزشک مراجعه کنید تا درمان اساسی آغاز شود.
درمان قطعی ترک کف پا
ترک کف پا معمولا ناشی از خشکی محیطی یا ایستادن زیاد است. از آنجایی که پوست این ناحیه ضخامت متوسطی دارد، میتوانید از روغنهای گیاهی مانند روغن زیتون یا نارگیل استفاده کنید. ماساژ این روغنها به تنهایی یا ترکیب با گلیسیرین سد دفاعی پوست را ترمیم کرده و خشکی را برطرف میسازد.
راهکار برای درمان ترک انگشتان پا
پوست انگشت پا ظریفتر و حساستر است به همین دلیل نباید با سنگ پا یا اسیدهای قوی با آن برخورد کرد. پماد ویتامین A+D برای ترمیم ترکهای ریز و حساس انگشتان معجزه میکند. روغن نارگیل با خواص ضد میکروبی خفیف برای لای انگشتان مناسب است. همیشه بعد از حمام، بین انگشتان را با دستمال کاملا خشک کنید تا رطوبت باعث بازتر شدن ترکها نشود.
استفاده از چسب پزشکی برای رفع ترک پا
در موارد اضطراری برخی انواع چسب پزشکی یا چسب مخصوص زخم برای به هم چسباندن لبههای ترکهای بسیار عمیق و دردناک استفاده میشوند. این روش به جای تمرکز بر نرمکردن، روی بستن فیزیکی زخم تمرکز دارد.
استفاده از بانداژ مایع برای درمان ترک پا
بانداژ مایع محصول دیگری برای محافظت از زخم و درمان سریع ترک پا است. این محصول معمولا به شکل اسپری یا قطرهچکان در داروخانهها موجود است. با لایه محافظی که روی پوست ایجاد میکند، مانع از ورود آلودگی و باکتری به عمق ترک شده و از باز شدن بیشتر ترک هنگام راه رفتن جلوگیری میکند.
درمان ترک پا در خانه
درمان قطعی ترک پا در خانه مستلزم یک روتین مراقبتی شبانه است. طبق مراحل گامبهگام زیر عمل کنید:
1. خیساندن پا در آب ولرم
پاهای خود را به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه در ظرف آب ولرم قرار دهید. برای نتیجه بهتر، یک فنجان نمک اپسوم یا چند قطره شامپو بچه به آن اضافه کنید تا به نرمشدن لایههای سفتشده پوست کمک کند.
2. استفاده از سنگ پا به روش صحیح
هدف استفاده از سنگ پا حذف لایه مرده پا است نه اینکه به گوشت حساس پا صدمهای برسد. سنگ پا را بهآرامی و فقط در یک جهت روی نواحی ضخیم پاشنه بکشید. از حرکات رفتوبرگشتی شدید خودداری کنید، چون باعث ایجاد خراشهای ریز و عمیقتر شدن ترکها میشود.
3. استفاده از روغنهای طبیعی موثر
اگر به دنبال روشهای کاملا طبیعی هستید، این سه روغن بهترین گزینه هستند:
- روغن نارگیل: خاصیت ضد میکروبی دارد و برای ترکهای ریز لای انگشتان عالی است.
- روغن زیتون: به دلیل ویتامین E فراوان، خاصیت نفوذپذیری بالایی در پوست کف پا دارد.
- روغن بادام: پوست را بسیار نرم و لطیف میکند و رایحه خوشبویی دارد.
4. استفاده از جوراب نخی در شب
پوشیدن جوراب «فوت کوزهگری» درمان خانگی ترک پا است:
- بعد از حمام یا شستشوی پا، وقتی پوست هنوز کمی نمدار است، مقدار زیادی وازلین یا روغن زیتون یا هر کرم ترمیم کننده دیگری که دارید را روی کل کف پا و بین انگشتان بمالید.
- بلافاصله یک جوراب نخی ۱۰۰٪ بپوشید. جوراب نخی اجازه میدهد پوست نفس بکشد و در عین حال وازلین را به جای ملحفه، به خورد پوست میدهد.
- اجازه دهید این پانسمان خانگی تا صبح روی پایتان بماند.
- روزها میتوانید از کرمهای مرطوبکننده معمولی یا حاوی اوره استفاده کنید.
با رعایت این موارد، معمولا در عرض ۳ تا ۷ روز بهبودی قابل ملاحظهای در ترکهای سطحی دیده میشود و شاهد نرم شدن پاشنه پا خواهید بود.
کرمهای مرطوبکننده و پماد برای ترک پا
برای ترک پا چه کرمی خوبه؟ کرمهای مرطوبکننده معمولی فقط سطح پوست را نرم میکنند. اما برای درمان ترک پاشنه و کف پا باید به دنبال موادی مثل گلیسیرین یا هیالورونیک اسید باشید که آب را از محیط یا لایههای زیرین به لایه بیرونی پوست جذب میکنند.
همچنین کرمهایی که دارای اوره (Urea) هستند، میتوانند پوستهای ضخیم و مرده پاشنه را حل میکنند.
کرم کراتولیتیک ترک پا
کرمهای کراتولیتیک حاوی موادی از جمله اوره، اسید سالیسیلیک یا اسید لاکتیک هستند. این مواد پیوند بین سلولهای مرده را شکسته و باعث میشوند پوستهای ضخیم پاشنه به راحتی جدا شده و رطوبت به عمق نفوذ کند. کرمهای دارای اوره ۲۰٪ تا ۳۰٪ برای شروع عالی هستند.
وازلین برای درمان ترک پا
وازلین آبرسان نیست، اما یک سد محافظتی نفوذناپذیر ایجاد میکند که تمام مواد مغذی و رطوبت را داخل پوست زندانی میکند. بهتر است وازلین را بعد از مرطوبکننده یا روی پوست نمدار (بعد از حمام) بزنید. اگر وازلین را روی پوست کاملا خشک و بدون کرم بزنید، تاثیر چندانی نخواهد داشت.
درمان ترک پا با روشهای پزشکی
هنگامیکه ترکهای پا از حالت خشکی ساده و سطحی خارج میشود و به خونریزی، درد شدید یا عفونت میرسند، راهکارهای خانگی دیگر اثربخشی کافی ندارد. در این شرایط باید درمان پزشکی را شروع کرد.
پزشک با بررسی علت اصلی که ممکن است ناشی از دیابت، اگزما یا پسوریازیس باشد، اقدامات زیر را انجام میدهد:
دبریدمان پزشکی (Debridement): پزشک با استفاده از تیغهای مخصوص و استریل، لایههای ضخیم و مرده پوست (پینه) را که مانع بستن ترک میشوند، میتراشد. هشدار: هرگز این کار را در خانه انجام ندهید.
تجویز کرمهای دستساز: پزشک معمولا پمادهایی با دوز بالای اوره تا ۴۰٪ یا کورتیکواستروئیدهای قوی تجویز میکند تا التهاب را کاهش دهد.
بررسی مشکلات زمینهای: اگر این عارضه ناشی از قارچ باشد، پزشک قرصها یا پمادهای ضدقارچ تجویز میکند.
در ترکهای بسیار عمیق که با هر بار راه رفتن بازتر میشوند، ترکهای عمیق با پانسمان بسته میشود.
اگر ترکهای پاشنه متورم یا قرمز یا دچار چرک شده باشد، نشانه عفونت است. در این حالت آنتیبیوتیکهای موضعی یا خوراکی تجویز میشود. همچنین استفاده از محلولهایی مثل کلرهگزیدین یا بتادین رقیقشده برای شستشوی روزانه محل عفونت توصیه میشود.
سخن پایانی
اگر با وجود مراقبتهای خانگی، زخمها بهبود نیافتند یا علائم عفونت بروز کرد، حتما برای جلوگیری از عوارض جدیتر به پزشک متخصص مراجعه کنید. سلامت پاهای شما، پایه و اساس راحتی حرکت و کیفیت زندگی روزمره شماست.
