همه ما گاهی اوقات دچار درد استخوانی میشویم، بهخصوص پس از یک روز طولانی یا فعالیت شدید. اما چه میشود اگر این درد مدتها ادامه پیدا کند، شبها شدیدتر شود و حتی به داروهای مسکن پاسخ ندهد؟ اینجاست که باید کمی دقیقتر به موضوع نگاه کنیم. سرطان استخوان یکی از انواع نادر اما جدی سرطانهاست که در صورت تشخیص زودهنگام، شانس درمان بالایی دارد. آگاهی از علائم سرطان استخوان و پیگیری بهموقع، میتواند جان بسیاری از افراد را نجات دهد. در این مقاله، با علائم، روشهای تشخیص و راههای پیشگیری از این بیماری آشنا میشویم.
سرطان استخوان چیست؟
سرطان استخوان یک بیماری است که در آن سلولهای استخوانی شروع به رشد غیرطبیعی و خارج از کنترل میکنند. این سرطان میتواند مستقیماً از استخوان شروع شود (سرطان اولیه) یا در اثر گسترش سرطانهای دیگر به استخوان (سرطان متاستاتیک) ایجاد شود.
انواع سرطان استخوان
سرطان استخوان به دو دسته اصلی تقسیم میشود: سرطان اولیه استخوان که مستقیماً از بافت استخوانی شروع میشود و سرطان متاستاتیک استخوان که از سایر اندامها به استخوان گسترش مییابد.
استئوسارکوم (Osteosarcoma): شایعترین نوع سرطان استخوان که معمولاً در نوجوانان و جوانان دیده میشود.
کندروسارکوم (Chondrosarcoma): بیشتر در بزرگسالان بالای ۴۰ سال رخ میدهد و در سلولهای غضروفی رشد میکند.
سارکوم یوئینگ (Ewing’s Sarcoma): در کودکان و نوجوانان رایج است و معمولاً روی استخوانهای ران، لگن و دندهها تأثیر میگذارد.
علائم سرطان استخوان که نباید نادیده بگیرید
سرطان استخوان در ابتدا ممکن است بدون علامت باشد، اما با رشد تومور، نشانههای زیر ظاهر میشوند:
۱. درد استخوان – زنگ خطری که نباید نادیده بگیرید
یکی از اولین و شایعترین نشانهها، درد مداوم در استخوان است. این درد معمولاً در شب یا هنگام استراحت شدیدتر میشود و با گذشت زمان بدتر میشود.
در مراحل اولیه، ممکن است فقط گهگاه احساس ناراحتی کنید، در مراحل بعدی، درد مداوم میشود و با فعالیت بدتر میشود. اگر درد بیش از چند هفته ادامه داشت، باید به پزشک مراجعه کنید.
۲. تورم یا برآمدگی روی استخوان
گاهی اوقات سرطان باعث برجستگی یا تورم در محل تومور میشود. این تورم ممکن است دردناک باشد یا نباشد، اما نشانه مهمی است که نباید از آن غافل شد.
۳. شکستگیهای غیرمنتظره – وقتی استخوان ضعیف میشود
سرطان میتواند استخوان را تضعیف کند، بنابراین ممکن است حتی با یک ضربه کوچک یا حتی بدون دلیل مشخص بشکند. اگر استخوانی بدون سابقه آسیب دیدگی دچار شکستگی شد، باید بررسیهای دقیقتری انجام شود.
۴. کاهش وزن ناگهانی و خستگی مفرط
اگر بدون رژیم غذایی یا ورزش، وزن کم کردهاید، ممکن است نشانهای از یک بیماری جدی باشد.
خستگی دائمی و ضعف عمومی، یکی دیگر از علائمی است که نشان میدهد بدن با یک بیماری مزمن در حال مبارزه است.
۵. تعریق شبانه و تبهای بیدلیل
برخی از افراد مبتلا به سرطان استخوان دچار تعریق شدید در شب و تبهای مکرر بدون علت مشخص میشوند.
چگونه سرطان استخوان را تشخیص میدهند؟
اگر پزشک مشکوک به سرطان استخوان باشد، از روشهای زیر برای تشخیص استفاده میکند:
عکسبرداری با اشعه ایکس (X-ray): برای بررسی تغییرات استخوانی
امآرآی (MRI) و سیتیاسکن (CT Scan): برای مشاهده جزئیات دقیقتر
اسکن استخوان (Bone Scan): برای تشخیص مناطق غیرطبیعی در استخوانها
بیوپسی (نمونهبرداری از استخوان): بررسی سلولهای استخوانی زیر میکروسکوپ برای تأیید سرطان
آیا میتوان از سرطان استخوان پیشگیری کرد؟
سرطان اولیه استخوان معمولاً علت مشخصی ندارد و راهکارهای قطعی برای پیشگیری از آن وجود ندارد. بااینحال، برخی اقدامات میتوانند ریسک ابتلا را کاهش دهند یا به تشخیص زودهنگام کمک کنند:
حفظ سلامت استخوانها با رژیم غذایی غنی از کلسیم و ویتامین D
ورزش منظم برای تقویت استخوانها و حفظ وزن ایدهآل
پرهیز از اشعههای مضر و مواد سرطانزا مانند سیگار و الکل
انجام معاینات پزشکی منظم، درصورت داشتن سابقه خانوادگی
سخنپایانی